Chúng tôi từng nhận không ít cuộc gọi từ khách hàng ngay sau khi website vừa lên sóng. Giọng họ thường khá gấp gáp. Có người bảo trang bị lỗi trên điện thoại Samsung, chữ đè lên nhau thành một khối. Khi chúng tôi mở thử bằng laptop của khách thì mọi thứ lại bình thường. Vậy lỗi nằm ở đâu?
Câu trả lời thường không nằm ở mã nguồn sai. Website chỉ được kiểm tra kỹ trên đúng một trình duyệt quen thuộc, còn những trình duyệt khác gần như chưa ai mở tới. Đây là tình huống khá phổ biến với chủ shop và doanh nghiệp nhỏ tự làm website, và nó đáng để nhìn lại trước khi bấm nút xuất bản.
Vì sao website ra mắt rồi vẫn bị khách phản ánh lỗi?
Người quản trị thường mở trang bằng trình duyệt mặc định trên máy. Thấy giao diện đẹp và bố cục gọn gàng, họ yên tâm. Nhưng khách hàng thì đến từ đủ loại thiết bị. Có người dùng Chrome, có người quen với Cốc Cốc, có người mở bằng Safari trên iPhone. Mỗi trình duyệt đọc và hiển thị mã nguồn theo cách hơi khác nhau, nên một trang hoàn hảo trên máy này chưa chắc hoàn hảo trên máy kia.
Lỗi thường không lớn nhưng rất khó chịu. Một nút bấm bị lệch. Một dòng chữ tràn ra ngoài khung. Nghiêm trọng hơn là cả trang không tải được trên một trình duyệt nào đó. Khách hàng không cần hiểu kỹ thuật, họ chỉ thấy trang trông lỗi rồi rời đi. Vì vậy, kiểm tra đa trình duyệt nên được làm trước khi bàn giao, không nên coi là bước phụ có cũng được, không có cũng chẳng sao.
Vì sao cần kiểm tra trên nhiều trình duyệt?
Bạn có thể hình dung website giống một bộ phim, còn trình duyệt là những chiếc máy chiếu khác nhau. Cùng một bộ phim, máy đời cũ có thể làm màu nhạt đi, máy đời mới lại sáng và rõ hơn. Website cũng vậy. Cùng một bộ HTML, CSS và JavaScript, mỗi trình duyệt vẫn cho ra kết quả hơi khác, và đôi khi sự khác biệt đủ lớn để làm hỏng trải nghiệm.
Nguyên nhân nằm ở bộ máy xử lý riêng của từng trình duyệt. Một đoạn mã chạy mượt trên Chrome vẫn có thể gây lỗi ở Firefox, nhất là khi dùng thuộc tính CSS mới hoặc hiệu ứng động. Giống như hai chiếc nồi khác nhau nấu cùng một công thức, món ăn có thể chín đều ở nồi này nhưng lại hơi khô ở nồi kia.
Điều quan trọng hơn là khách hàng không có nghĩa vụ đổi trình duyệt để xem website của bạn. Họ vào bằng thứ đang có sẵn trên máy. Nếu gặp lỗi, họ thường đóng trang ngay lập tức. Thậm chí họ còn nghĩ website thiếu chuyên nghiệp, dù nội dung bên trong có tốt đến đâu.
Chúng tôi từng theo dõi một website bán hàng online bỏ lỡ một đơn hàng khá lớn chỉ vì nút thanh toán không hiển thị đúng trên Cốc Cốc. Trình duyệt này khá phổ biến ở Việt Nam, nên đây là nhóm khách mà chủ shop không nên bỏ qua. Sau khi sửa, chủ shop kể lại rằng lượng đơn từ người dùng Cốc Cốc tăng lên rõ rệt trong tuần kế tiếp.
Cách kiểm tra website trên nhiều trình duyệt hiệu quả
Biết được tầm quan trọng rồi, bước tiếp theo là kiểm tra thế nào để không tốn quá nhiều thời gian. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, cách hiệu quả nhất là kết hợp công cụ tự động với kiểm tra thủ công. Hai bước này bổ trợ cho nhau chứ không thay thế được nhau.
Dùng công cụ kiểm tra tương thích đa trình duyệt
Đây là bước giúp phát hiện lỗi nhanh. Một số nền tảng như BrowserStack, Sauce Labs hay LambdaTest cho phép nhập địa chỉ website và xem trang trên nhiều trình duyệt, nhiều hệ điều hành cùng lúc. Bạn có thể hiểu chúng như một phòng thí nghiệm ảo, mô phỏng cách người dùng ở nhiều nơi truy cập trang của mình.
Cách dùng khá đơn giản. Bạn chọn trình duyệt và phiên bản, chẳng hạn Safari trên iPhone hoặc Chrome trên Windows, rồi quan sát giao diện. Công cụ rất hữu ích để nhìn ra các lỗi lớn như bố cục bị vỡ, hình ảnh không tải hay nút bấm không phản hồi. Tuy vậy, phần lớn dịch vụ có tính phí, và môi trường mô phỏng không phản ánh chính xác 100% tốc độ xử lý trên thiết bị thật, nên kết quả nên được đối chiếu thêm.
Ngoài hiển thị, bạn cũng nên để ý tốc độ tải trang vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm. Người dùng hiếm khi chờ lâu, và một trang chậm có thể khiến họ rời đi trước khi kịp nhìn thấy nội dung. Bạn có thể tìm hiểu thêm trong bài Core Web Vitals: kiến thức cơ bản cho người không chuyên, được trình bày theo cách dễ hiểu cho người không làm kỹ thuật.
Kiểm tra thủ công trên các trình duyệt phổ biến
Công cụ tự động rất tiện, nhưng chúng tôi vẫn khuyên bạn tự mở website trên thiết bị của mình. Hãy cài sẵn các trình duyệt được dùng nhiều nhất tại Việt Nam: Chrome, Cốc Cốc, Firefox, và Safari nếu bạn dùng máy Mac. Cách này giúp bạn cảm nhận tốc độ tải, cách cuộn trang và hiển thị font chữ một cách thực tế, thứ mà ảnh chụp màn hình khó thể hiện đầy đủ.
Khi kiểm tra thủ công, đừng chỉ lướt nhìn. Hãy thao tác như một khách hàng thật. Bấm từng nút, kéo xuống cuối trang, thử điền form liên hệ, thêm sản phẩm vào giỏ rồi đi đến bước thanh toán. Làm lần lượt trên cả máy tính lẫn điện thoại, vì giao diện hai bên thường khác nhau khá nhiều. Chúng tôi từng gặp một website nhìn rất ổn trên máy tính, nhưng menu trên điện thoại bị che khuất, và nút đóng menu không phản hồi khi chạm.
Nếu bạn đang tìm hiểu nền tảng để làm website và nội dung, bài kiến thức công nghệ nền tảng cho người làm marketing sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn các khía cạnh kỹ thuật đi cùng website, từ đó dễ phối hợp với đội kỹ thuật hơn khi có lỗi phát sinh.
Đừng bỏ qua điện thoại di động
Phần lớn người Việt truy cập internet bằng điện thoại, nên phần này không được làm qua loa. Bạn nên kiểm tra trên cả Android và iOS, vì hai hệ điều hành xử lý hiển thị và thao tác cảm ứng khác nhau. Nếu có điều kiện, hãy nhờ bạn bè hoặc người thân thử trên nhiều dòng máy. Màn hình nhỏ có thể khiến nút bấm bị tràn, còn màn hình lớn đôi khi làm khoảng trống bị giãn bất thường.
Một mẹo nhỏ chúng tôi hay dùng là mở website ở chế độ ẩn danh, tức Incognito hoặc Private Mode. Chế độ này không dùng bộ nhớ đệm và cookie đã lưu, nên bạn thấy được trang tải ra sao với một khách hoàn toàn mới. Cách này giúp phát hiện những lỗi do dữ liệu cũ còn sót lại trên máy, thứ rất dễ đánh lừa người kiểm tra.
Lập danh sách kiểm tra trước khi ra mắt
Qua nhiều dự án, chúng tôi đúc kết được một danh sách kiểm tra ngắn gọn. Bạn có thể điều chỉnh cho phù hợp với website của mình, để không bỏ sót bước nào vào phút chót, khi ai cũng muốn nhanh chóng đưa trang lên sóng.
- Kiểm tra tốc độ tải trang trên cả máy tính và điện thoại.
- Mở trang trên Chrome, Cốc Cốc, Firefox và Safari để so sánh hiển thị.
- Thử trên nhiều kích thước màn hình, từ laptop, máy tính bảng đến điện thoại nhỏ và lớn.
- Thao tác toàn bộ chức năng chính như nút bấm, form, giỏ hàng và thanh toán.
Nên thử cả kết nối Wi-Fi lẫn 4G/5G để biết trang tải chênh lệch thế nào. Một website chạy nhanh ở văn phòng chưa chắc đã nhanh khi khách mở bằng mạng di động lúc đang đi ngoài đường. Với nhiều chủ shop, đây là chi tiết dễ bị bỏ qua nhất.
Nếu bạn đang cân nhắc giữa tự làm website và thuê đơn vị chuyên nghiệp để tiết kiệm chi phí, bài dịch vụ thiết kế website giá rẻ phân tích khá đầy đủ các mặt được và mất, giúp bạn có căn cứ để quyết định.
Kết luận
Kiểm tra trên nhiều trình duyệt không phải thao tác làm cho có. Đó là khoản đầu tư nhỏ về thời gian để tránh những thiệt hại lớn hơn về uy tín và doanh thu sau này. Khi website chạy ổn định trên mọi trình duyệt, khách hàng sẽ tập trung vào nội dung và sản phẩm của bạn thay vì bực bội vì lỗi hiển thị.
Nếu muốn hiểu thêm cách tối ưu website để có vị trí tốt hơn trên công cụ tìm kiếm, bạn có thể tham khảo cách đưa website lên top Google. Chúc bạn triển khai website thuận lợi và ít gặp lỗi phát sinh sau khi ra mắt.