Gần đây, các bạn bè kinh doanh trong lĩnh vực xuất nhập khẩu thường than phiền về tình trạng Trung Quốc đóng cửa biên giới với một số mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam gây ra rất nhiều khó khăn trong kinh doanh đối với các doanh nghiệp này. Tình trạng này không phải mới xuất hiện mà đã bắt đầu âm ỉ từ đầu năm 2011 đối với một số mặt hàng như cao su, nông sản, khoáng sản ...mới đây nhất là thuỷ sản. Khác với truyền thống "bóp - thả" như những năm trước, lần kiểm soát này cho thấy Trung Quốc đã dần lộ diện ý đồ hạn chế nhập khẩu hàng hoá, nguyên vật liệu có nguồn gốc Việt Nam, thay thế bằng nguồn nhập khẩu từ các quốc gia khác. Bài viết này sẽ tìm hiểu thâm hụt thương mại song phương của Việt Nam - Trung Quốc để tìm hiểu tác động của chính sách này lên nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới:
Hiện nay, Trung quốc là quốc gia mà Việt nam nhập khẩu hàng hoá nhiều nhất. Kim ngạch nhập khẩu không ngừng tăng lên qua các năm. Đến năm 2011, tổng kim ngạch nhập khẩu đã lên đến gần 25 tỷ $. Dự kiến con số này năm 2012 sẽ tiếp tục tăng lên khi kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đầu năm đã là 13 tỷ $.

(Top nhập khẩu theo vùng lãnh thổ - Ngồn Cục hải quan - đơn vị 1.000.000$)

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu vào Trung Quốc đã không ngừng tăng lên từ 2009, nhưng vẫn ở mức khá khiêm tốn là 11 tỷ $ năm 2011.

(Top xuất khẩu theo vùng lãnh thổ - Nguồn cục hải quan -đơn vị 1.000.000$)

Thâm hụt thương mại hàng năm với Trung Quốc là rất lớn, đóng góp tỷ trọng lớn vào thâm thụt thương mại hàng năm của Việt nam:

( Thâm hụt thương mại song phương theo lãnh thổ - đơn vị 1.000.000$)

Thâm hụt thương mại với Trung quốc hàng năm là trên 10 tỷ $, ước tính 2012 là 13 tỷ $. Khoản thâm hụt này rất khó giảm được do các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc là máy móc thiết bị, linh kiện, phụ tùng và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Ngược lại, xuất khẩu sang Trung Quốc lại chủ yếu là hàng sơ chế như nông sản, thuỷ sản, ngũ cốc, cao su...

Như vậy với tốc độ nhập khẩu tăng nhanh, trong khi xuất khẩu ngày càng bị hạn chế, đặc biệt là các mặt hàng chủ lực xuất khẩu của Việt nam, thâm hụt thương mại song phương với Trung Quốc sẽ ngày càng lớn. Trước mắt, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực XNK với Trung Quốc sẽ là những doanh nghiệp trực tiếp gặp khó khăn trong kinh doanh. Trong tương lai, gia tăng thâm hụt thương mại với Trung Quốc có thể gây ra sóng gió về tỷ giá, gây bất ổn vĩ mô.