Quan điểm của Marx về Khủng hoảng Kinh tế

Thảo luận trong 'Tài Chính - Vĩ Mô' bắt đầu bởi Black, 25/12/12.

  1. Black

    Black Thành viên lâu năm

    [​IMG]
    1. Bản chất và nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế dưới chủ nghĩa Tư bản:
    a. Bản chất của khủng hoảng kinh tế dưới CNTB:
    Đến CNTB khi nền sản xuất đã xã hội hóa cao độ, khủng hoảng kinh tế là điều không tránh khỏi. Từ đầu thế kỷ XIX, sự ra đời của đại công nghiệp cơ khí, tác động của cạnh tranh và sản xuất vô chính phủ...làm cho quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa thường xuyên bị gián đoạn bởi những cuộc khủng hoảng kinh tế. Hình thức đầu tiên và phổ biến trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa là khủng hoảng sản xuất "thừa". Tình trạng thừa hàng hóa không phải là so với nhu cầu xã hội, mà là "thừa" so với sức mua có hạn của quần chúng lao động. Trong lúc khủng hoảng thừa nổ ra, hàng hóa đang bị tiêu hủy thì hàng triệu người lao động lại lâm vào tình trạng đói khổ vì họ không có khả năng thanh toán.
    Theo Marx, bản chất khủng hoảng chính là các cuộc khủng hoảng thừa, được biểu hiện thành nhiều hình thái khác nhau thông qua các loại thị trường khác nhau.
    - Thứ nhất, đó là khủng hoảng sản xuất thừa của tư bản công nghiệp do sự tắc nghẽn trong quá trình lưu thông hàng hóa của tư bản thương nghiệp. Tư bản ở đây được biểu hiện thành những hàng hóa không bán được.
    - Thứ hai, đó là khủng hoảng tài chính tiền tệ do sự dư thừa các loại giấy tờ có giá (tư bản giả), biểu hiện trên các sàn giao dịch chứng khoán và thị trường tài chính.
    - Thứ ba là sự dư thừa của tư bản tiền tệ trong hệ thống ngân hàng dẫn đến các cuộc khủng hoảng tiền tệ giữa các quốc gia do sự di chuyển của các dòng vốn lưu động, điều này gây nên sự thiếu tiền ở thị trường này nhưng thừa tiền ở thị trường khác (Friedman chỉ đưa ra sự thiếu tiền của thị trường này mà không đưa ra sự thừa tiền của thị trường khác).
    - Thứ tư, đó là sự dư thừa của trái phiếu chính phủ để biến những khoản tiền tiết kiệm cuối cùng của người dân trở thành tư bản, cũng như tính chất bất bình đẳng trong hệ thống thuế hiện nay. Điều này cho kết quả là một cuộc khủng hoảng nợ công (tư bản tập 1, quyển II, trang 301 về quá trình tích lũy tư bản chủ nghĩa).
    [​IMG]

    Như vậy, khủng hoảng kinh tế trong chủ nghĩa tư bản là khủng hoảng sản xuất hàng hóa thừa, nghĩa là thừa so với sức mua có hạn của quần chúng lao động, chứ không phải thừa so với nhu cầu thực tế của xã hội.
    b. Nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế trong chủ nghĩa tư bản.
    Nguyên sâu xa bắt nguồn từ chính mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản. Đó là mẫu thuẫn giữa tính chất và trình độ xã hội hóa cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội.
    Marx đưa ra các mâu thuẫn nội tại của chính chủ nghĩa tư bản, đó là:
    - Mâu thuẫn giữa nền sản xuất đại kế hoạch của tư bản công nghiệp và giới hạn thị trường với sự gia nhập tự do của tư bản thương nghiệp làm cho tỉ suất lợi nhuận bình quân giảm dần.
    - Mâu thuẫn giữa nguồn gốc giá trị thặng dư được tạo ra từ khu vực sản xuất nhưng bị tước đoạt quá nhiều do sự phát triển ngày càng phình to của khu vực phi sản xuất (chứng khoán, bất động sản).
    - Mâu thuẫn giữa tính chuyên môn hóa trong lao động của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa với cơ cấu lao động bất hợp lí.
    - Mâu thuẫn do mất cân đối giữa tiết kiệm, đầu tư và tiêu dùng. Đầu tư và tiêu dùng thường lớn hơn rất nhiều so với tiết kiệm khi tiền được luân chuyển qua hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo nên gánh nặng lạm phát rất cao vào các thời điểm nền kinh tế thăng hoa nhất, mở màn cho một sự gia tăng lãi suất đột biến, dẫn đến sự bùng nổ của khủng hoảng.
    [​IMG]
    Mâu thuẫn này biểu hiện ra thành các mâu thuẫn sau:
    + Mâu thuẫn giữa tính có tổ chức, có kế hoạch trong từng xí nghiệp và khuynh hướng tự phát, vô chính phủ trong toàn xã hội.
    + Mâu thuẫn giữa khuynh hướng tích lũy, mở rộng không có giới hạn của tư bản với sức mua ngày càng eo hẹp của quần chúng lao động.
    + Mâu thuẫn đối kháng giữa giai cấp tư sản và giai cấp lao động làm thuê.

    2. Tính chu kỳ của khủng hoảng kinh tế:
    Khủng hoảng kinh tế xuất hiện lảm cho quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa mang tính chu kỳ. Chu kỳ khủng hoảng kinh tế của CNTB là khoảng thời gian nên kinh tế tư bản chủ nghĩa vận động từ đầu cuộc khủng hoảng này đến đầu cuộc khủng hoảng sau:
    [​IMG]
    Một chu kỳ khủng hoảng kinh tế gồm 4 giai đoạn: Khủng hoảng, tiêu điều, phục hồi và hưng thịnh.
    Khủng hoảng: là giai đoạn đầu của một chu kỳ khủng hoảng kinh tế , biểu hiện hàng hóa ế thừa, ứ động, giá cả giảm, sản xuất đình trệ, xí nghiệp đóng cửa, công nhân thất nghiệp hàng loạt, thị trường tiêu thụ thu hẹp.
    Tiêu điều: là giai đoạn kế tiếp khủng hoảng; ở giai đoạn này sản xuất bị đình trệ ở trạng thái cầm chừng, giá cả giảm mạnh, tư bản để rỗi nhiều vì không có nơi đầu tư.
    Phục hồi: là giai đoạn mà các xí nghiệp được khôi phục và mở rộng sản xuất, thu hút thêm công nhân vào làm việc, quy mô sản xuất tăng.
    Hưng thịnh: là giai đoạn sản xuất phát triển vượt quá điểm cao nhất mà chu kỳ trước đã đạt được. Nhu cầu và khả năng tiêu thụ hàng hóa tăng. Năng lực sản xuất lại vượt quá sức mưa của xã hội.

    3. Các giải pháp để giải quyết khủng hoảng tài chính hiện nay là:
    - Một là thu lại lợi nhuận siêu ngạch trong các ngành phi sản xuất, đưa về mức lợi nhuận bình quân của các ngành sản xuất và nộp lợi nhuận siêu ngạch vào các quĩ của nhà nước và phục vụ an sinh xã hội ().
    - Hai là áp dụng một hệ thống ngân hàng thống nhất, đảm bảo mức cung ứng tiền tệ ổn định trong nền kinh tế, đảm bảo mức lãi suất chênh lệch giữa các ngành có tỉ suất lợi nhuận khác nhau.
    - Ba là kết hợp quá trình đào tạo với sự phát triển của lực lượng sản xuất với khoa học kĩ thuật để đảm bảo cho cơ cấu lao động ở mức hợp lí, phù hợp với điều kiện sản xuất của từng quốc gia nhưng không bị chi phối bới thị trường.

    Nguồn: thành viên Black, VFpress
    bugatti, Thanh7837, GBK2 người khác thích nội dung này.

Chia sẻ trang này