Những gian lận báo cáo tài chính phổ biến nhất và thực trạng tại Việt Nam!

Thảo luận trong 'Chứng Khoán Việt Nam' bắt đầu bởi tranngocbau, 25/11/12.

  1. tranngocbau

    tranngocbau Tôi Yêu Việt Nam

    kiemtoanbctc.png
    Mình có đọc 2 bài nguyên cứu về vấn đề gian lận báo cáo tài chính tại Việt Nam và Hoa Kỳ, đây là 2 bài viết khá hay nhưng chưa có độ liên kết nên hôm nay mình xin tổng kết lại lấy mỗi bài 1 ít để tạo thành 1 bài tổng hợp cho các bạn dễ đọc và dễ hình dung ra các gian lận phổ biến để khi chúng ta kiểm toán, thẩm định hay phân tích 1 báo cáo tài chính của công ty thì chúng ta có thể nhìn nhận ra những thủ thuật mà các công ty giăng ra với mục đích làm đẹp báo cáo tài chính!
    Trước tiên chúng ta cùng xem qua bảng thống kê của ACFE về 5 phương pháp gian nận phổ biến nhất trên các báo cáo tài chính.
    Capture.PNG
    Bây giờ chúng ta cùng đi tìm hiểu chi tiết về từng loại gian lận và những công ty niêm yết tại Việt Nam đã sử dụng chúng thế nào:
    1. Che dấu công nợ và chi phí.
    Che dấu công nợ đưa đến giảm chi phí là một trong những kỹ thuật gian lận phổ biến trên BCTCnhằm mục đích khai khống lợi nhuận. Khi đó, lợi nhuận trước thuế sẽ tăng tương ứng với số chi phí hay công nợ bị che dấu. Đây là phương pháp dễ thực hiện và khó bị phát hiện vì thường không để lại dấu vết. Có ba phương pháp chính thực hiện giấu gian lận và chi phí:
    - Không ghi nhận công nợ và chi phí, đặc biệt không lập đầy đủ các khoản dự phòng;
    - Vốn hoá chi phí;
    - Không ghi nhận hàng bán trả lại – các khoản giảm trừ và không trích trước chi phí bảo hành;
    Ví dụ tại Việt Nam:
    Công ty cổ phần Tập đoàn Thép Tiến Lên (TLH) mở màn cho hoang mang của nhiều nhà đầu tư với việc công bố lợi nhuận ròng sau kiểm toán giảm gần 30%. So với kết quả trước kiểm toán, chi phí tài chính của TLH tăng thêm 30,3 tỷ đồng do phải trích thêm dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán dẫn đến lợi nhuận trước thuế giảm một lượng tương ứng. Dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán ban đầu là 27,74 tỷ đồng đã tăng lên thành hơn 58 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ đạt 55,97 tỷ đồng, giảm 22,8 tỷ (-29%) so với kết quả ban đầu là 78,8 tỷ đồng.
    Báo cáo tài chính năm 2010 của Công ty cổ phần Basa có mã chứng khoán BAS, công ty đã vốn hóa chi phí đi vay số tiền 1,04 tỷ đồng vào giá trị công trình xây dựng cơ bản, trong khi công trình này đã ngừng xây dựng trong năm 2010. Nếu áp dụng đúng như VSA, thì chi phí đi vay này phải tạm ngừng vốn hóa và tính vào chi phí kinh doanh trong kỳ. Nếu thực hiện đúng như VSA, công ty sẽ gia tăng thêm khoản lỗ với số tiền tương ứng 1,04 tỷ đồng.

    2. Ghi nhận doanh thu không có thật hay khai cao doanh thu
    Là việc ghi nhận vào sổ sách một nghiệp vụ bán hàng hoá hay cung cấp dịch vụ không có thực. Kỹ thuật thường sử dụng là tạo ra các khách hàng giả mạo thông qua lập chứng từ giả mạo nhưng hàng hóa không được giao và đầu niên độ sau sẽ lập bút toán hàng bán bị trả lại. Khai cao doanh thu còn được thực hiện thông qua việc cố ý ghi tăng các nhân tố trên Hóa đơn như số lượng, giá bán… hoặc ghi nhận doanh thu khi các điều kiện giao hàng chưa hoàn tất, chưa chuyển quyền sở hữu và chuyển rủi ro đối với hàng hoá – dịch vụ được bán.
    Ví dụ tại Việt Nam:
    Công ty Cổ phần Kinh doanh Khí hóa lỏng Miền Bắc (PVG) công bố Báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán năm 2010. Lợi nhuận ròng trên báo cáo hợp nhất sau kiểm toán của PVG đạt 35,83 tỷ đồng, giảm 1,2 tỷ đồng so với báo cáo trước kiểm toán. Đáng chú ý là đơn vị kiểm toán có ý kiến loỊ trừ việc ghi nhận cổ tức từ lợi nhuận năm 2010 của Công ty cổ phần Phân phối khí thấp áp (PGD), PVG tạm ghi nhận khoản cổ tức 9,28 tỷ đồng của PGD vào doanh thu hoạt động tài chính năm 2010. Tại ngày 31/12/2010, việc phân phối cổ tức nói trên chưa được đại hội cổ đông của PGD phê duyệt. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14)-Doanh thu và thu nhập khác, cổ tức và lợi nhuận được chia được ghi nhận khi cổ đông có quyền nhận cổ tức. Nếu công ty áp dụng VAS 14, doanh thu từ hoạt động tài chính và lợi nhuận trước thuế cho năm 2010 sẽ giảm một khoản tương ứng là 9,28 tỷ đồng.

    3. Định giá sai tài sản
    Việc định giá sai tài sản được thực hiện thông qua việc không ghi giảm giá trị hàng tồn kho khi hàng đã hư hỏng, không còn sử dụng được hay không lập đầy đủ dự phòng giảm giá hàng tồn kho, nợ phải thu khó đòi, các khoản đầu tư ngắn, dài hạn. Các tài sản thường bị định giá sai như là: các tài sản mua qua hợp nhất kinh doanh, tài sản cố định, không vốn hoá đầy đủ các chi phí vô hình, phân loại không đúng tài sản.
    Ví dụ tại Việt Nam:
    Công ty Cổ phần Thủy điện Nậm Mu (HJS) thông báo Báo cáo tài chính đã kiểm toán năm 2010. Điều đáng lưu ý trong Báo cáo kiểm toán đó là nguyên giá tài sản cố định và chi phí khấu hao của nhà máy Thủy điện Nậm Ngần có thể thay đổi khi quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản được duyệt. Trong bảng thuyết minh Báo cáo tài chính hợp nhất: Dự án công trình Thủy điện Nậm Ngần được đầu tư theo Quyết định số 28ACT/HĐQT ngày 01/12/2004 của Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Thủy điện Nậm Mu đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng nhưng chưa được duyệt quyết toán vốn đầu tư. Công ty căn cứ vào chi phí đầu tư xây dựng cơ bản thực tế, tạm tính nguyên giá để hạch toán tăng tài sản cố định.
    4. Ghi nhận sai niên độ
    Doanh thu hay chi phí được ghi nhận không đúng với thời kỳ mà nó phát sinh. Doanh thu hoặc chi phí của kỳ này có thể chuyển sang kỳ kế tiếp hay ngược lại để làm tăng hoặc giảm thu nhập theo mong muốn.
    Ví dụ tại Việt Nam:
    Trong mùa kiểm toán năm 2010, Đơn vị kiểm toán có ý kiến ngoại trừ việc Công ty Cổ phần Địa ốc Đà Lạt (DLR) ghi nhận 31,15 tỷ đồng doanh thu với giá vốn 27,98 tỷ đồng từ Dự án xây dựng Cụm dân cư - Khu chung cư Yersin thành phố Đà Lạt. Theo ký kết, công ty sẽ bàn giao từng phần hạng mục công ty của dự án sau khi hoàn thành và đủ điều kiện để bố trí tái định cư. UBND sẽ thanh toán cho công ty khi quyết toán dự án và đã được cơ quan độc lập kiểm toán. Tuy nhiên, tại Báo cáo tài chính năm 2010, công ty đã ước tính và ghi nhận doanh thu, giá vốn như trên theo số liệu hoàn thành giữa công ty và đội thi công của công ty trong khi UBND tỉnh Lâm Đồng chưa có văn bản chỉ định UBND thành phố Đà Lạt nghiệm thu. Đơn vị kiểm toán cho biết, ngày 22/2/2011, UBND tỉnh Lâm Đồng đã có công văn thống nhất giao cho UBND thành phố Đà Lạt là đơn vị tiếp nhận từng hạng mục công trình theo từng giai đoạn giá trị công trình hoàn thành để DLR ghi nhận doanh thu.
    Qua đây cho thấy DRL đã ghi nhận doanh thu và giá vốn Dự án xây dựng Cụm dân cư - Khu chung cư Yersin thành phố Đà Lạt sai niên độ, doanh thu và giá vốn này phải được ghi nhận ở niên độ năm 2011, nhưng đã được doanh nghiệp ghi nhận vào năm 2010.
    5. Không khai báo đầy đủ thông tin
    Việc không khai báo đầy đủ các thông tin nhằm hạn chế khả năng phân tích của người sử dụng Báo cáo tài chính. Các thông tin thường không đựợc khai báo đầy đủ trong thuyết minh như nợ tiềm tàng , các sự kiện phát sinh sau ngày khóa sổ kế tóan, thông tin về bên có liên quan, các những thay đổi về chính sách kế toán..
    Ví dụ tại Việt Nam:
    Trong báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính của Công ty Cổ phần Container Phía Nam (VSG), kiểm toán viên lưu ý người sử dụng đến khoản lỗ chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện do đánh giá lại số dư có gốc ngoại tệ cuối năm của khoản vay dài hạn với số tiền 33,16 tỷ đồng đang được ghi nhận trên chỉ tiêu “chênh lệch tỷ giá hối đoái”. Điều này giúp cho người sử dụng hiểu được, việc áp dụng TT 201/2009 giúp cho công ty giảm lỗ 33,16 tỷ đồng. Nếu áp dụng VSA 10 thì chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế trên báo cáo tài chính của công ty năm 2010 không phải con số lỗ 40,66 tỷ đồng mà là con số lỗ 73,82 tỷ đồng. Qua đó cho người sử dụng thấy một phần lợi nhuận được tạo ra (hoặc một phần giảm lỗ) là do sự thay đổi cách hạch toán mà có chứ không phải do bản thân hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty tạo ra.

    Đây chỉ là bài viết dạng sơ bộ, bạn nào có nhu cầu nguyên cứu sâu hơn về các gian lận trong báo cáo tài chính thì có thể tham khảo nội dung 2 Link này:
    http://luattaichinh.wordpress.com/2009/09/10/gian-lận-trn-bo-co-ti-chnh-v-cc-cng-trnh-nghin-cứu-về-gian-lận/
    https://docs.google.com/open?id=17I9QrA0vD_FMERPIHPfUvAKrsW0_ASnEjYN6eUEBQ-BFKNzLJbq72WuGduP-
    Chúc các bạn có một ngày nghỉ cuối tuần vui vẻ!
    Last edited by a moderator: 13/3/14
    lethu, dautien, tuandqt38 người khác thích nội dung này.
  2. vukhoi007

    vukhoi007 Thành viên

    Nhìn ra được bản BCTC nào là chân thực hay không thì cả một quá trình :bigboss: Vậy làm cách nào để nhìn thấy được vấn đề hả anh Báu :aggressive: ??
    LƯU BỊMorningStar thích nội dung này.
  3. tranngocbau

    tranngocbau Tôi Yêu Việt Nam

    Đúng là cả một quá trình, chú hỏi anh thế anh chịu thua luôn! ^^! Muốn hiểu được nó làm sai chỗ nào thì bản thân mình phải đủ Level để biết cách làm sai như thế!
    nguyenluan92, LƯU BỊ, MorningStar3 người khác thích nội dung này.
  4. Phạm Nguyên

    Phạm Nguyên Thành viên lâu năm

    like mạnh câu tô đậm :p
    hayate thích nội dung này.
  5. Hanh.Mr

    Hanh.Mr Thành viên lâu năm

    Bác mở topic này hay quá là hay... xin admin 1000 like cho chủ topic... luôn và ngay
    MorningStar, ducnmhayate thích nội dung này.
  6. Ackman

    Ackman Thành viên mới

    topic của bác hay quá, có 1 kiểu mà DN thường hay làm đó là lập dự phòng khó đòi để giảm lãi nữa
  7. Vinase

    Vinase Công nhân tài chính

    Nick của bác quá hot, Ackman :)
    Ackman, Mr Cường Thịnh, Rongtuech3 người khác thích nội dung này.
  8. Mr Cường Thịnh

    Mr Cường Thịnh Thành viên

    Đúng là hay tuyệt
  9. Ackman

    Ackman Thành viên mới

    thế à, có trùng nick với ai trong vfer ko
    Vinase thích nội dung này.
  10. Vinase

    Vinase Công nhân tài chính

    newbieckvnskynel thích nội dung này.
  11. gaconlonton

    gaconlonton Thành viên

    Còn vụ ghi nhận lợi nhuận từ chuyển nhượng quyền mua theo đuổi dự án thì chắc chỉ có ở VN.
    Hanh.Mr thích nội dung này.
  12. secretariat

    secretariat Thành viên mới

    đây là một nghệ thuật của accounting, forensic accounting :welcome:. Mỗi tội anh em không được bán khống, không thì bộ môn này sẽ còn được khuyến khích nữa.
  13. Hanh.Mr

    Hanh.Mr Thành viên lâu năm

    Hình như admin cũng đc đọc bài phân tích cổ phiếu HQC hồi xưa đúng ko??? hihihi... bây giờ mà post bài đó lên có khi vẫn hot hòn họt đấy nhỉ
  14. Vinase

    Vinase Công nhân tài chính

    Có nghe qua thôi, có được đọc đâu anh!


    Sent from my iPhone using Tapatalk
  15. Black

    Black Thành viên lâu năm

    M score được phát triển bởi GS. Messod Beneish, nếu Z score dùng để đo lường khả năng bankcruptcy thì M score đo khả năng manipulate của công ty.
    Theo đó, nếu M score nhỏ hơn – 2,22 thì công ty không phải đang manipulate. Nếu M score càng lớn hơn – 2,22 thì càng là một manipulator! Cái này sử dụng ở thị trường VN không biết sao!

    Chỉ số này đo lường dựa trên 8 chỉ số được tính toán cho một công ty, đây là cá chỉ số cơ bản, tuy nhiên, mang nhiều ý nghĩa về độ trượt của dòng tiền.

    M = -4.84 + 0.92*DSRI + 0.528*GMI + 0.404*AQI + 0.892*SGI + 0.115*DEPI – 0.172*SGAI + 4.679*TATA – 0.327*LVGI

    8 chỉ số trong công thức bao gồm:

    • DRSI: Days’ Sales in Receivables Index, chỉ số này đo lường bằng Kỳ thu tiền bình quân kỳ này so với kỳ thu tiền bình quân kỳ trước. Do đó, nếu DRSI càng cao thì sẽ làm cho khoản doanh thu (sale, revenues) càng “mất giá”
    • GMI: Gross Margin Index: Đo lường tỷ lệ giữa tỷ lệ lợi nhuận biên (gộp) (GPM) kỳ trước so với năm GPM kỳ này. GPM là tỷ lệ giữa lợi nhuận gộp của công ty chia cho doanh thu thuần của công ty đó trong kỳ. Nếu GMI tăng (tức GPM kỳ này giảm so với kỳ trước) thể hiện triển vọng không tốt của công ty.
    • AQI = Asset Quality Index: Chỉ số chất lượng tài sản, Asset quality (AQ) được đo lường như là tỷ lệ giữa Tài sản dài hạn (non-current assets) nhưng không tính tài sản cố định) so với tổng tài sản. Chỉ số AQI là tỷ lệ giữa AQ kỳ này chia cho AQ kỳ trước.
    • SGI : Sales Growth Index: đây là tỷ lệ giữa doanh thu thuần kỳ này chia cho doanh thu thuần kỳ trước.
    • DEPI: Depreciation Index: Đo lường tỷ lệ khấu hao (chung cho toàn bộ tài sản cố định của công ty) của kỳ trước chia cho kỳ này – đo lường sự nhanh, chậm của khấu hao, do đó, sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận và dòng tiền.
    • SGAI: Sales, General and Administrative expenses Index: Đo lường tỷ lệ của chi phí bán hàng và quản lý kỳ này so với kỳ trước (tăng hay giảm chi phí)
    • LVGI: Leverage Index: là tỷ lệ đòn bẩy tài chính kỳ này so với kỳ trước (đòn bẩy tài chính được đo lường như là tỷ lệ giữa tổng nợ chia cho tổng tài sản)
    • TATA: Total Accruals to Total Assets: là tỷ lệ giữa Accruals chia cho tổng tài sản. Total accrual chính là Vốn lưu động ngoài tiền mặt trừ cho khấu hao (TS ngắn hạn – nợ ngắn hạn).
    http://nghiatq.wordpress.com/2010/08/20/earning-manipulation/
    MorningStar, toankt41ThePatriot thích nội dung này.
  16. changchanngua

    changchanngua Thành viên lâu năm

    Tôi cũng có đọc nhiều bài nguyên cứu về M-Score, tuy nhìn thì có vẻ M-Score có nhiều cái thuyết phục hơn Z-Score, nhưng những công trình nguyên cứu lại thể hiện Z-Score có ý nghĩa đầu tư hơn nhiều. Tôi cũng có test trên database Việt nam tuy nhiên đúng là Z-Core có ý nghĩa đầu tư hơn và hiệu quả vượt trội hơn hẳn, đặc biệt trong những năm gần đây. Bác Black giới thiệu M-Core có ý nghĩa gì trong topic này vậy
    Last edited: 22/3/14
    MorningStar, Blackdash177 thích nội dung này.

Chia sẻ trang này